erdem çorapçıoğlu

En iyi bildiğimiz konu yarışma. Doğumu, büyümeyi, eğitimi, yaşamayı, kazanmayı, başarıyı, neredeyse herşeyi yarışmaya bağlamıyor muyuz ? Sürekli bir mücadele, her yerde rakipler, geçilmesi gereken birileri, koşullar …

Her adımda tam tanımlı bir formül belirlenmiş. Adımı atarken yapılması gerekenleri içeren bir formül. Adımlar farklı amaçla atılsa bile, formüller içerisindeki değişkenler birbirleriyle çelişse bile amaç hep aynı … Yarışmak.

Nedir yarışmak ? Rekabet veya üstün olmaya çalışmak. Yarışmanın ne demek olduğunu bilmemize gerek var mı ? Bence yok! Çünkü anlamını bilmesek bile yaşam döngümüz mükemmel bir şekilde yarışmak üzere programlanmış.

Yarışmak faydalı mıdır ? Tüm detayları bir kenara bırakarak bu soruya cevap vermek istiyorum. Evet! Yarışmak faydalıdır. Sade bir rekabet anlayışı ile incelendiğinde alternatif çözümleri görmek, yaklaşımları çarpıştırmak ve sonuca birden fazla yoldan ulaşmaya çalışmak faydalıdır. Çözümü hızlandırmak için bile adı yarışma olan bir uygulama yapılabilir. Rekabet katılımcıların gelişmesi ve sonuç elde edilmesi için önemlidir.

Yarışma süreci; giriş, gelişme ve sonuç şeklinde sadeleştirilebilir. Yarışma için bir konu veya problemin olması, bu konunun sonuca ulaştırılması için rekabete ihtiyaç duyulması ve rekabet sonucu elde edilenlerin yarışma konusu doğrultusunda işleme alınması ise detaylandırılmış süreç olarak kabul edilebilir. Yarışmanın anlamlı olması için problemin ve çözümün anlamlı olması gerekiyor. Yarışmanın faydalı olması için ise kazanımların paylaşılması gerekiyor.

Ancak! Ön bilgilere, basit yorumlara ve mantıklı açıklamalara bir son vererek bu yazıyı hazırlamama neden olan gözlemlerime geçiyorum.

Son dönemde gündemi incelediğimde neredeyse her konunun kapalı bir yarışma şeklinde ele alındığını görüyorum. Eğitim sistemimizdeki yarış atı yaklaşımlarına alışmış bir birey olarak yadırgamadım ancak durup düşünüldüğünde yediğimiz yemekten, dinlediğimiz müziğe, tuttuğumuz takımdan, en basit düşüncelerimize kadar yarışma yarıştırma halindeyiz.

Yarış atı olarak nitelendirildiğimiz yıllardaki tepkimiz, süreklilik arz eden bu düşüncenin zihnimize yerleşmesiyle olağan olması belki de bunlara neden oldu. Okul yıllarında küçük yuvarlakları doldurma, sınıf içi yüksek not alma, marka giyinme, dershanede yaşanan seviye tespit gibi çok sayıda yarışı yakından takip etmiş biri olarak günümüzdeki yarışmalara uyum sağlamakta sıkıntı çekiyorum. Yarışmanın hayatımıza girişi sürecine hakim olmama rağmen öneri olarak “Nasıl yarışılır, yarışmaya alışmak” başlıklı bir dersin her dönem eğitim planına alınmasını önerecek duruma geldim …

Konuyu eğlenceli bir noktaya çekmeye çalışıyorum ancak mümkün değil. Ciddi anlamda her yaştan insanın her konuda yarışmaya başladığı bir toplum olduk. Bir bireyin sahip olabileceği her özellik, duygu, beceri, his yarıştırılır oldu …

4. paragraf içerisinde verdiğim cevap ile çelişen bir ifade ile çok ama çok kötüye giden bir durum sözkonusu!

Neden ?

Yarışmak faydalı olabilir ancak yukarıda da ifade etmeye çalıştığım gibi yarışma süreci katılımcılara ve yarışma konusuna en ufak bir yarar sağlamıyorsa zararlıdır. Yarışmanın amacı oluşturulan rekabet ile başarmaktır. Başarı paylaşıldığı zaman anlamlıdır. Problem çözüm yolları değerlendirildiği ve sürece katılanlar ile paylaşıldığı zaman çözülmüş demektir. Yarışma ortamının oluşması için taraflar ve yalandan bir problem yeterli değildir. Sunni gündemler ve katılımcılar ile oluşturulan senaryolar zararlı sonuçlar doğurabilir.

Biz ne durumdayız ve ben ne demek istiyorum ?

Ne durumda olduğumuzu anlamak için gözlem yapmak etmek yeterli. Gerçekliği tartışılır senaryolar üzerinden amacı belli olmayan yarışmalar dizisi. Sonucunda kimin veya neyin kazandığı belli olmayan yarışmalar. Süreci izleyenlere ne olduğu belli olmayan yarışmalar. Zaman öldürgeci, zihin bulandırgacı ve çok çeşitli şekillerde yorumlanabilir yarışmalar.

Gerçekten problem olan ise, bence, bu zararlı yarışma kültürünün bireylere kadar inmesi. Kutuplaşma, çözümsüzlük, bireysellik, çözümsüzlük, kirli bilgi, körelme ve daha nice problemlere yol açması … Sorgulamanın yerini kabullenmenin alması. Mantık ve anlam aramanın körelmesi. Öğrenmenin giderek tekdüzeleşmesi …

Yarışma süreçlerinin doğru işlediği ve başlıkta kullandığım ifade ettiğim gibi; öncesinde doğru planlanan (anlamlı) yarışmaların sonrasında da faydalı (anlamlı) olduğu günlere ulaşmak dileği ile …